Η πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 και τα αυστηρά, περιοριστικά μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή για να προστατευτεί η δημόσια υγεία, μπορεί να προκάλεσαν αναμφισβήτητα σοκ σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, όμως είχαν και μια άλλη διάσταση. Να μας βοηθήσουν να συνειδητοποιήσουμε πώς θα ήταν οι κοινωνίες αν δινόταν μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος. Τώρα, που σταδιακά επιστρέφουμε στην προ της πανδημίας κανονικότητα, η ανάγκη προώθησης πράσινων πολιτικών, ειδικά στον τομέα της ενέργειας είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Σύμφωνα με τον Aaron Bernstein1 από το Πανεπιστήμιο του Harvard, είναι αναγκαίο να εφαρμόσουμε πολιτικές για το περιβάλλον που θα προλαμβάνουν σοβαρά προβλήματα που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση, αλλά ταυτόχρονα μπορούν ενδεχομένως να προλάβουν μια μελλοντική πανδημία. Σύμφωνα με τον καθηγητή, παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα με υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής μόλυνσης έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν άσθμα και άρα να γίνουν πιο ευάλωτα από πιθανές μολύνσεις από ιούς.    

Μέτρα για περιορισμό της πανδημίας και η νέα πραγματικότητα

Καθώς ο αριθμός των κρουσμάτων κορωνοϊού COVID-19 αυξήθηκε κατακόρυφα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική τον περασμένο Μάρτιο, οι κοινωνίες αντέδρασαν εφαρμόζοντας πρωτοφανή μέτρα για τον περιορισμό της πανδημίας. Αυτά τα μέτρα περιλάμβαναν οδηγίες παραμονής στο σπίτι, οι οποίες εκδόθηκαν πρώτα στην Ιταλία και γρήγορα υιοθετήθηκαν από τις περισσότερες άλλες χώρες του κόσμου, με την Ελλάδα να ηγείται και να εμφανίζει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Με το σύνολο του πληθυσμού περιορισμένο κατ’ οίκον,  μαγαζιά και σχολεία έκλεισαν, τα γραφεία και τα εργοστάσια περιόρισαν σημαντικά τις δραστηριότητές τους, η οδική κίνηση μειώθηκε στο ελάχιστο και οι αεροπορικές εταιρείες μείωσαν δραστικά τις προγραμματισμένες πτήσεις, κατά 60% έως και 95%.    

Μειωμένες εκπομπές θερμοκηπίου

Από τη μια πλευρά, οι παραπάνω εξελίξεις προκάλεσαν διαδοχικά κρίση σε οικονομίες και κοινωνίες, με τα επίπεδα παραγωγής, κατανάλωσης και απασχόλησης να κατακρημνίζονται. Από την άλλη, όμως, η δραματική αυτή μεταβολή είχε σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, με σημαντικές μειώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ειδικότερα, τα επίπεδα ποιότητας του αέρα στις μεγάλες πόλεις του κόσμου βελτιώθηκαν σημαντικά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, κάτι που έγινε ορατό –κυριολεκτικά- και στην Αθήνα. Η ποιότητα του αέρα βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό λόγω της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και των παραγόντων σχηματισμού όζοντος, ιδιαίτερα των μικροσωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Κατά την ίδια περίοδο, η παγκόσμια εναέρια κυκλοφορία μειώθηκε κατά 60%. Συνολικά, αυτές οι μειώσεις εκπομπών οδήγησαν σε μια προσωρινή ελάττωση των επιπέδων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα από προ της πανδημίας υψηλά επίπεδα, αναπτερώνοντας τις ελπίδες ότι, πράγματι, ως κοινωνίες μπορούμε να μειώσουμε ουσιαστικά την ατμοσφαιρική ρύπανση και να μετριάσουμε την επικείμενη κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με τον  Πέτερι Τάαλας Γενικό Γραμματέα του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) «Πρέπει να επιδείξουμε την ίδια αποφασιστικότητα και την ίδια ενότητα στη μάχη μας κατά της κλιματικής αλλαγής όπως αυτή που δείχνουμε εναντίον της covid-19. Πρέπει να ενεργήσουμε μαζί προς όφελος της υγείας και της ποιότητας ζωής της ανθρωπότητας, όχι μόνο τις εβδομάδες και τους μήνες που έρχονται, αλλά και για πολλές γενιές μετά”. Όσο σοβεί η πανδημία του κορωνοϊού, η οικονομική δραστηριότητα θα είναι περιορισμένη και αντίστοιχα οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα παραμείνουν σχετικά χαμηλές. Ωστόσο, αυτή η βελτίωση στην ατμόσφαιρα είναι πρόσκαιρη και δεν συνιστά μια βιώσιμη αναβάθμιση των περιβαλλοντικών συνθηκών, καθώς οι εκπομπές αερίων ρύπων  πιθανότατα θα αυξηθούν στα προηγούμενα υψηλά επίπεδα ακολουθώντας την αναμενόμενη ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας. Ανακοίνωση του ΟΗΕ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «τις προηγούμενες οικονομικές κρίσεις ακολούθησε οικονομική ανάκαμψη με ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα». Για το λόγο αυτό ο Οργανισμός ζητεί τα σχέδια ανάκαμψης μετά την πανδημία να προάγουν “μια πιο πράσινη ανάπτυξη”.    

«Κλειδί» η Πράσινη Ενέργεια

Η επιστροφή στην κανονικότητα αποτελεί για όλους μας μια μοναδική ευκαιρία: να υιοθετήσουμε στην καθημερινότητά μας συνήθειες και πολιτικές που προστατεύουν το περιβάλλον και περιορίζουν την κλιματική αλλαγή. Ο ΟΗΕ στην ανακοίνωσή του επισημαίνει «Αναμφισβήτητα ο covid-19 έχει προκαλέσει μια σοβαρή υγειονομική και οικονομική κρίση παγκοσμίως, όμως αν δεν καταπολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή, τότε η ευημερία των ανθρώπων, τα οικοσυστήματα και οι οικονομίες θα βρίσκονται υπό διαρκή απειλή». Οι συμβατικές μορφές ενέργειας, τα ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο, ο λιγνίτης και το φυσικό αέριο, αποτελούν τη βασική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης και συντελούν τα μέγιστα στην κλιματική αλλαγή και τις δραματικές της επιπτώσεις στο περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η στροφή προς νέες τεχνολογίες που επιτρέπουν τη χαμηλού κόστους παραγωγή εναλλακτικών, πράσινων μορφών ενέργειας, είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Το πρώτο βήμα είναι να επιλέξουμε ενεργειακές λύσεις με όσο το δυνατό μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η WE ENERGY είναι θυγατρική του ελληνικού ενεργειακού Ομίλου EEG, ο οποίος παράγει ενέργεια ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ από Ανανεώσιμες Πηγές. Η καθαρή και πράσινη αυτή ενέργεια παράγεται μέσα από ιδιόκτητα αιολικά και ηλιακά πάρκα του Ομίλου EEG σε όλη τη χώρα. Όντας η μοναδική εταιρεία στην Ελλάδα που προμηθεύει τους πελάτες της πιστοποιημένα με 100% πράσινη ενέργεια, μέσω του Ομίλου EEG, η WE ENERGY αποτελεί αυτή τη στιγμή την αιχμή του δόρατος για το μηδενισμό του ενεργειακού αποτυπώματος των ελληνικών επιχειρήσεων και της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας εν γένει.  
  1. Assistant Professor του Κέντρου για το Κλίμα, την Υγεία και το Παγκόσμιο Περιβάλλον και καθηγητή παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Harvard (Interim Director, Center for Climate, Health, and the Global Environment – Harvard C-CHANGE)